ΗΜΕΡΑ ΜΝΗΜΗΣ:ΟΧΥΡΟ ΡΟΥΠΕΛ

"Τα οχυρά δεν παραδίδονται! Καταλαμβάνονται"

Γράφει η Νάσια Δεληγιάννη

Σαν σήμερα στις 6 Απριλίου του 1941, εκδηλώθηκε  επίθεση γερμανικών στρατευμάτων με σκοπό την κατάληψη της οχυρής στενωπού του Ρούπελ.
Το οχυρό Ρούπελ ,το ισχυρότερο από τα υπόλοιπα που κατασκευάστηκαν στην περιοχή , βρίσκεται ανάμεσα στο όρος του Αγκίστρου και του Μπέλες. Η θέση αυτή επιλέχθηκε λόγω της στρατηγικής της σημασίας.  Τα πρώτα οχυρά στο σημείο, κατασκευάστηκαν την περίοδο 1913-14, με εισήγηση του τότε Αντισυνταγματάρχη Ι.Μεταξά. Κατά την περίοδο του Μεσοπολέμου, επί πρωθυπουργίας του ίδιου η κατασκευή της γραμμής των οχυρών εντατικοποιήθηκε και τον Απρίλιο του 1941 είχαν σχεδόν ολοκληρωθεί 21 οχυρά.
Αρχικά, η σειρά αυτή των οχυρών, αποσκοπούσε στην απόκρουση αιφνιδιαστικής επίθεσης από τη Βουλγαρία και δεν είχε ληφθεί υπόψη η πιθανότητα παράκαμψης τους από ισχυρές μηχανοκίνητες δυνάμεις όπως αυτές του γερμανικού στρατού.
Το Οχυρό Ρούπελ, ήταν το μεγαλύτερο από όλα τα οχυρά εκτεινόμενο σε μέτωπο 2500μ. Περιελάμβανε 123 ενεργητικά σκέπαστρα , 1.849 τ.μ. υπόγειων χώρων, ενώ οι στοές συγκοινωνίας ανέρχονταν σε 4.251 μ. Η συνολική του έκταση ήταν 6.100 μ. και το σύνολο της φρουράς του 1937 άνδρες.

Το 125ο γερμανικό Σύνταγμα Πεζικού, που είχε πείρα στην κατάληψη οχυρών, από τις μάχες της Γραμμής Μαζινό στη Γαλλία, μαζί με το 1ο Τάγμα του 100ου Συντάγματος Ορεινών Κυνηγών, ανέλαβαν την εντολή  να διασπάσουν τη στενωπό που βρίσκονταν τα οχυρά και να καταλάβουν τη Γέφυρα του Στρυμόνα στο νότιο άκρο της.
Η γερμανική επίθεση εκδηλώθηκε στις 6 Απριλίου του 1941 στις 5.15΄τα ξημερώματα, με βολές πυροβολικού και με αεροπορικές  επιθέσεις αεροσκαφών κάθετης εφόρμησης(Stukas). Για τον κανονισμό των βολών πυροβολικού, είχε μεταφερθεί στα βόρεια του Στρυμόνα, ένα δέσμιο στη γη αερόστατο.
Ταυτόχρονα εκδηλώθηκε κίνηση με φουσκωτές βάρκες στον ποταμό, με σκοπό να διευκολυνθεί η επίθεση  του 125ου τάγματος , κατά μήκος του δρόμου.

Η κίνηση της γερμανικής πλευράς απέτυχε, αφού οι βάρκες μπερδεύτηκαν σε συρματόπλεγμα που είχε τοποθετηθεί από ελληνικής πλευράς για ένα τέτοιο ενδεχόμενο και οι επιβάτες τους αποδεκατίστηκαν από τα πυρά των οχυρών. Κατά τη διάρκεια της ημέρας κάθε απόπειρα επίθεσης από γερμανικής πλευράς απέτυχε παταγωδώς, χάνοντας μεγάλο μέρος ανδρών.
Τα ξημερώματα της 7ης Απριλίου , συγκροτήθηκαν τρεις περίπολοι του Ρούπελ έχοντας ως αποστολή την εκκαθάριση της περιοχής από τους εχθρούς και την αποκατάσταση της τηλεφωνικής επικοινωνίας. Συνελήφθησαν 14 άτομα με 3 συσκευές ασυρμάτου και 2 όλμους.

Πολλές ήταν και πάλι οι επιθέσεις των Γερμανών στρατιωτών σε όλη τη διάρκεια της ημέρας που και αυτές απέτυχαν και μάλιστα με βαριές απώλειες.  Και η ελληνική πλευρά  ,όμως, έχασε τη 2η πυροβολαρχία που εντοπίστηκε από τον εχθρό και βομβαρδίστηκε ανηλεώς από τα γερμανικά αεροσκάφη, με αποτέλεσμα, τον θάνατο του διοικητή της, λοχαγού Κυριακίδη.
Ήταν, όμως, τόσο υψηλό το ηθικό των Ελλήνων στρατιωτών, που υποδέχονταν τους βομβαρδισμούς με ζητωκραυγές! Το γερμανικό τάγμα που είχε μείνει με 200 άνδρες, κατέλαβε το ύψωμα Γκολιάμα στα νώτα του Οχυρού, ανατολικά, στην έξοδο της στενωπού.

Στις 6.00 το πρωί της 8ης Απριλίου, το Οχυρό δέχτηκε νέο σφοδρότατο βομβαρδισμό από ξηράς και αέρος, που συνεχίστηκε για όλη την ημέρα. Το φρόνημα των Ελλήνων στρατιωτών δεν κάμφθηκε. Παρέμεινε ακμαίο. Όπως ανέφερε αργότερα αξιωματικός του γερμανικού στρατού, ήταν η πρώτη φορά που αντιμετώπιζαν τέτοιους αντιπάλους, που, όχι μόνο, δεν υποχωρούσαν αλλά αντίθετα άνοιγαν πυρ ακόμη και με τα τουφέκια τους , εναντίον των εχθρικών αεροσκαφών!
Το απόγευμα της ίδιας μέρας, οι Γερμανοί ζήτησαν εξάωρη εκεχειρία, προκειμένου να γίνει περισυλλογή των νεκρών και των τραυματιών τους.
Κατά την επόμενη ημέρα 9 Απριλίου, οι γερμανικοί βομβαρδισμοί ήταν μειωμένοι και στις 3 το μεσημέρι σταμάτησε κάθε εχθρική δραστηριότητα. Στις 5 το απόγευμα επιβατικό αυτοκίνητο που έφερε λευκή σημαία, εμφανίστηκε στον δρόμο Κούλας-Σιδηροκάστρου. Οι Γερμανοί επιβάτες του κατέβηκαν, ύψωσαν λευκή σημαία και περίμεναν καλυπτόμενοι.

Ο Διοικητής του Οχυρού, Ταγματάρχης  Γεώργιος Δουράτσος, απέστειλε τον Ανθυπολοχαγό Ιωάννη Δαμιανό με τρεις στρατιώτες, για να συναντήσουν τους Γερμανούς και να πληροφορηθούν ότι  αυτό που εκείνοι ζητούσαν, ήταν η παράδοση του Οχυρού, διότι, όπως είπαν, υπεγράφη ανακωχή και τα γερμανικά στρατεύματα εισήλθαν στη Θεσσαλονίκη.
Ο Διοικητής όταν ενημερώθηκε από τον Ανθυπολοχαγό Δουράτσο για το αίτημα των Γερμανών, τον διέταξε να ανακοινώσει στον Γερμανό αξιωματικό τα εξής:
1) "Τα οχυρά παραδίδονται, μόνον όταν κυριευθώσιν παρά του αντιπάλου"
2)"Τοιούτων διαταγών περί ανακωχής στερούμεθα παρά των ιεραρχικών προϊσταμένων μας αρχών"
3)"Διαταγάς λαμβάνομεν και εκτελούμεν μόνον τας προερχομένας εκ των προϊσταμένων μας αρχών"
4)"Ο αγών θα συνεχιστεί πάσα δε απόπειρα προσεγγίσεως του Οχυρού, θα συντριβεί"

Η Διοίκηση των οχυρών αποφάσισε ομόφωνα τη συνέχιση του αγώνα( κάτι με το οποίο συμφώνησαν  και οι στρατιώτες) παρά το τηλεφώνημα που δέχτηκε για κατάπαυση του πυρός. Η περαιτέρω θυσία, έμοιαζε μάταια..
Στις 10 Απριλίου του 1941, έλαβε χώρα η παράδοση του Ρούπελ. . Ο εντεταλμένος  Γερμανός Συνταγματάρχης για την παραλαβή του Οχυρού, συνεχάρη τον Διοικητή του, Ταγματάρχη Δουράτσο, μεταφέροντας και τα συγχαρητήρια αλλά και τον θαυμασμό των ανωτέρων του. Τόνισε μάλιστα, ότι αποτελούσε τιμή για τους Γερμανούς ,το γεγονός ότι είχαν ως αντίπαλο έναν τόσο ηρωικό στρατό.
Το  Ρούπελ κατατάσσεται  στην κατηγορία των απόρθητων οχυρών, καθώς δεν καταλήφθηκε, αλλά συνθηκολόγησε λόγω εξωτερικών περιστάσεων και κατόπιν διαταγής, ενώ οι μαχόμενοι, ηρωικά, στρατιώτες του, πέρασαν επάξια  στον χορό των αθανάτων!
                                 

Ελευθερία